مثنوى معنوی از مهم‌ترین آثار مولاناست که در سال‌های پایانی عمر او سروده شده است او پيش از مثنوى نيز اشعار زیادی سروده بود که بخشی از آن در ديوان شمس گردآمده است. مولانا علاوه بر آثار منظوم آثار مهمی نیز در قالب نثر از خود به‌جای گذاشته است که از آنها می‌توان به فیه ما فیه، مجالس و مکتوبات از آن جمله است.

مثنوى معنوی شش دفتر است، و هر دفتر مقدمه كوتاهى از مولانا به نثر فارسى يا عربى دارد، و پس از آن حكايت‏هاى گوناگون كوتاه و بلندى مى آيد، كه هر يك زمينه‏يى براى مباحث و ارشادات مولانا مى شود. گاه پيش از حكايتها نيز، مولانا در چند سطر خلاصه حكايت يا زمينه بحث را براى خواننده مثنوى مى گويد.